At Yarışı Terimleri Sözlüğü
Türkiye at yarışı dünyasında kullanılan temel terimlerin kapsamlı sözlüğü. Bahis, yarış, at ve analiz terimlerini kategorilere ayırdık. At yarışına yeni başlayanlar için nasıl oynanır rehberimiz ve altili ganyan nedir sayfamız da faydalı başlangıç noktalarıdır.
Bahis Terimleri
At yarışı bahis sistemindeki temel kavramlar. TJK tarafından sunulan bahis türleri, havuz sistemi ve ödemelerle ilgili terimler.
Ganyan
Bir yarışta birinci gelecek atı tahmin etmeye dayanan temel bahis türü. Her at için belirlenen oran, o atın kazanması halinde ne kadar kazandıracağını gösterir. Örneğin 3.00 ganyanlı bir ata 10 TL bahisle kazanırsanız 30 TL alırsınız.
Plase
Seçilen atın yarışı ilk 3 içinde (bazı yarışlarda ilk 2) bitirmesi üzerine yapılan bahis. Ganyana göre daha düşük oranlar sunar ancak kazanma olasılığı daha yüksektir.
İkili
Bir yarışta ilk iki sırada bitiren atları tahmin etmeye dayanan bahis türü. Sıralı ikilide sıralama önemlidir, sırasız ikilide sadece ilk iki atın doğru seçilmesi yeterlidir.
Üçlü
Bir yarışta ilk üç sırada bitiren atları tahmin etmeye dayanan bahis türü. Sıralı üçlü en zor tahmin olup yüksek oranlar sunar.
Altili Ganyan
Ardışık 6 yarışın birincisini doğru tahmin etmeye dayanan müşterek bahis türü. En yüksek ödül potansiyeline sahip olup devir sistemiyle havuz büyüyebilir. Detaylılar için altılı ganyan nedir sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Banko
Altılı ganyan kuponunda bir ayakta yalnızca 1 at seçmeyi ifade eder. Kupon maliyetini düşürür ancak hata payını da azaltır. Banko yapılan ayakta seçilen at kazanmazsa kupon kaybedilir.
Sürpriz
Düşük kazanma beklentisi olan, yüksek ganyanlı atlar için kullanılan terim. Sürpriz atlar nadir kazanır ancak kazandıklarında yüksek ödül getirir. Tahminat, sürpriz potansiyeli yüksek atları otomatik olarak işaret eder.
Devir
Altılı ganyanda hiçbir kuponun tüm ayakları doğru bilememesi durumunda havuzdaki paranın bir sonraki güne aktarılması. Art arda devirlerde havuz büyüyerek milyonlarca TL'ye ulaşabilir.
Havuz
Tüm oyuncuların bahislerinin toplandığı ortak para birikim yeri. Müşterek (pari-mutuel) sistemde kazançlar bu havuzdan ödenir. Havuzdan TJK komisyonu ve vergi düşüldükten sonra kalan tutar kazananlara dağılır.
Komisyon
TJK'nin bahis havuzundan aldığı pay. Altılı ganyanda yaklaşık %18-25 oranındadır. Buna ek olarak %7 civarında SOV (Savunma Sanayii Destekleme Fonu) vergisi uygulanır. Toplam kesinti %25-30 civarındadır.
SOV
Savunma Sanayii Destekleme Fonu vergisi. At yarışı bahis havuzlarından yaklaşık %7 oranında alınan devlet vergisidir. TJK komisyonuna ek olarak uygulanır.
Yarış Terimleri
At yarışının yapısal unsurları: yarış türleri, pist koşulları, mesafe ve kurallarla ilgili terimler.
Koşu
Atların belirli bir mesafe üzerinde yarıştığı tek bir etkinlik. Her yarış günü birden fazla koşu yapılır. Her koşunun kendi koşulları (mesafe, pist, grup, ağırlık) vardır.
Handikap
Farklı performans seviyesindeki atların eşit koşullarda yarışmasını sağlamak için uygulanan ağırlık sistemi. Daha başarılı atlar daha fazla ağırlık taşır. Handikap puanı TJK tarafından belirlenir.
Maiden
Daha önce hiç yarış kazanmamış atların yarışması için düzenlenen özel yarış türü. Maiden koşuları genellikle tahmin etmesi en zor yarışlardır çünkü atlar hakkında sınırlı veri vardır.
Grup Yarışı
En yüksek kalitedeki atların katıldığı prestijli yarış. Grup 1 en yüksek seviyedir. Türkiye'deki en bilinen grup yarışı Gazi Koşusu'dur (Grup 1).
Derece
Atın bir yarışı tamamlama süresi. Dakika:saniye.salise formatında gösterilir (örneğin 1:24.56). Dereceler pist ve koşullara göre değişkenlik gösterir.
Pist
Atların yarıştığı zemin. Türkiye'de iki temel pist türü vardır: çim (doğal çim) ve kum (sentetik zemin). Her hipodromun farklı pist özellikleri vardır.
Çim
Doğal çim zemin üzerine yapılan pist türü. Genellikle daha hızlı süreler üretir. İstanbul Veliefendi ve Ankara 75. Yıl hipodromları çim piste sahiptir.
Kum (Sentetik)
Sentetik zemin üzerine yapılan pist türü. Çime göre daha yavaş süreler üretir ve dayanıklılık gerektirir. Tüm mevsimlerde kullanılabilir avantajına sahiptir.
Mesafe
Yarışın koşulduğu uzunluk (metre cinsinden). Türkiye'de yarışlar genellikle 1.000m ile 2.400m arasında koşulur. Kısa mesafe (sprint): 1.000-1.400m, orta: 1.400-1.800m, uzun: 1.800m+.
Başlangıç Makinesi
Atların yarıştaki eşit ve adil bir başlangıç yapmasını sağlayan mekanik kapılar. Her atın bir kulvarı (bariyer numarası) vardır. İç kulvarlar genellikle virajlarda avantaj sağlar.
At Terimleri
Atlar, jokey, antrenör ve yarış ekosistemindeki kişiler hakkındaki terimler.
Safkan
Soy ağacı kayıtlı ve belirli ırk standartlarına uygun at. Türkiye'de yarışan tüm atlar safkan İngiliz atlarıdır (Thoroughbred). Her safkanın TJK'de kayıtlı bir künyesi bulunur.
Tay
Bir yaş ve altındaki genç at. Taylar genellikle 2 yaşında yarışma hayatına başlar. İlk yarışları maiden koşularıdır.
Kisrak
Dişi at. Yarışmalardaki performansı erkek atlarla karşılaştırıldığında bazı mesafe ve koşullarda fark gösterebilir. Kısraklar için özel düzenlenen yarışlar da vardır.
Aygir
Erkek at. Yarış performansı yüksek aygırlar emekli olduklarında damızlık olarak kullanılır ve soy ağaçlarını yeni nesillere aktarır.
Form
Atın yakın geçmişteki performans durumu. 'Formda' bir at, son yarışlarında tutarlı ve iyi sonuçlar almış demektir. Form geçicidir ve ani değişiklikler gösterebilir.
Kondisyon
Atın fiziksel hazırlık durumu. İyi kondisyondaki at, enerjik, parlak tüylü ve ideal kilodadır. Antrenör, atın kondisyonunu yarış öncesi idmanlarla optimize etmeye çalışır.
Jokey
Yarış sırasında ata binen sürücü. Jokeyin tecrübesi, taktik bilgisi ve o pistteki geçmiş performansı sonucu doğrudan etkiler. Tahminat'de her jokeyin detaylı profil sayfası bulunur.
Antrenör
Atın yarış hazırlığından sorumlu kişi. Antrenörün karar vericiliği (yarış seçimi, jokey ataması, ekipman değişiklikleri) performansı belirleyen önemli faktörlerden biridir. Tahminat'de her antrenörün detaylı profil sayfası bulunur.
Sahibi
Atın mülkiyet sahibi olan kişi veya kurum. At sahibi, atın yarış programı ve antrenör seçiminde belirleyici rol oynar.
İdman
Atın yarış öncesi yapılan antrenman çalışması. İdman süreli ve raporları, atın kondisyonunu değerlendirmek için ek bir veri kaynağıdır.
Analiz Terimleri
At yarışı analizinde kullanılan teknik terimler. Koşu stili, hız figürü, değer hesaplama ve tahmin kavramları. Bu terimlerin detaylı açıklamaları pist okuma rehberinde ve form rakamları rehberinde bulunabilir.
Ön Koşucu (Front Runner)
Yarışın başında hızla öne çıkan ve tempoyu belirleyen at. Kısa mesafelerde avantajlı, uzun mesafelerde yorulma riski taşır. Detaylı bilgi için pist okuma rehberimize göz atabilirsiniz.
Closer (Arkadan Gelen)
Yarışın büyük bölümünde grupta geride kalan ve son düzlükte hamle yaparak öne geçmeyi hedefleyen at. Hızlı tempo senaryolarında avantajlıdır.
Tempo
Yarışın koşulma hızı. Tempo, ön koşucuların sayısı ve birbirleriyle rekabetleri tarafından belirlenir. Tahminat, her yarış için 4 farklı tempo senaryosu tanımlar: Sakin, Tek Hız, Çatışma, Sıcak.
Tahminat Rating (Hız Figürü)
Atın koşu süresini pist, mesafe ve koşullara göre normalize eden sayısal değer. Tahminat Rating olarak da adlandırılır. Farklı yarışların performanslarını adil biçimde karşılaştırmaya olanak tanır.
Edge (Değer Farkı)
Model tahmini ile piyasa oranı arasındaki fark. Pozitif edge, modelin piyasadan daha yüksek şans biçtiği anlamına gelir. Tahminat, her at için edge değerini otomatik hesaplar ve gösterir.
Overlay
Bir atın ganyan oranının, gerçek kazanma olasılığından daha yüksek olduğu durum. Örneğin model %20 şans hesaplarken ganyan oranı %10 ima ediyorsa, bu at 'overlay' (değer) konumundadır. Overlay atlar uzun vadede kâr potansiyeli taşır.
Value (Değer)
Bir bahsin beklenen değerinin pozitif olduğu durum. Değer, kazanma olasılığı x ganyan oranı > 1 formülüyle hesaplanır. Tahminat, pozitif değerdeki atları otomatik olarak işaret eder.
Favori
Yarışta en düşük ganyan oranına sahip at; piyasanın en yüksek kazanma şansı biçtiği at. Favoriler yaklaşık %30-35 oranında birinci gelir. Favori atın kazanması düşük ödül anlamına gelir.
Outsider
Yarışta yüksek ganyan oranına sahip, düşük kazanma beklentisi olan at. Outsider atlar nadir kazanır ancak kazandıklarında yüksek ödül getirir. Altılı ganyanda sürpriz ayaklarında outsider atlar önemli rol oynar.
Sıkça Sorulan Sorular
Ganyan ne demek?
Ganyan, bir at yarışında birinci gelecek atı tahmin etmeye dayanan en temel bahis türüdür. Her yarış için ayrı ganyan oranı belirlenir. Oran ne kadar düşükse, o atın kazanma beklentisi o kadar yüksektir. Örneğin 2.50 ganyanlı bir at, 100 TL bahisle kazanırsa 250 TL kazandırır.
Banko at nedir?
Banko, altili ganyan kuponunda bir ayakta yalnızca 1 at seçmeyi ifade eder. Matematiksel olarak o ayağın çarpan değeri 1 olur ve toplam kombinasyon sayısını artırmaz. Banko yapmak kupon maliyetini düşürür ancak o ayakta seçilen atın birinci gelmemesi halinde kupon tamamen kaybedilir.
Handikap yarışı nedir?
Handikap yarışı, farklı performans seviyesindeki atların eşit koşullarda yarışmasını sağlamak için uygulanır. Daha başarılı atlara daha fazla ağırlık verilir, daha az başarılı atlara daha az ağırlık verilir. Amaç, tüm atların teorik olarak eşit şansa sahip olmasını sağlamaktır.
Maiden koşu nedir?
Maiden koşu, daha önce hiç yarış kazanmamış atların yarışması için düzenlenmiş özel bir yarış türüdür. 'Maiden' terimi 'hiç kazanmamış' anlamına gelir. Bu koşular genellikle genç veya deneyimsiz atların ilk zaferlerini aradığı yarışlardır.
Plase nedir?
Plase, bir atın yarışı ilk 3 içinde bitirmesi anlamına gelir. Plase bahis, seçilen atın birinci olmasını değil, ilk 3 içinde bitirmesini tahmin etmeye dayanır. Ganyana göre daha düşük oranlar sunar ancak kazanma olasılığı daha yüksektir.
Devir ne anlama gelir?
Devir, altılı ganyan veya diğer havuz oyunlarında hiçbir kuponun doğru sonucu bilememesi durumunda havuzdaki paranın bir sonraki yarış gününe aktarılmasıdır. Devir günlerinde havuz büyüdüğü için kazanan kuponlara daha yüksek ödül düşer.
Edge (değer farkı) nedir?
Edge, bir atın model tarafından hesaplanan kazanma olasılığı ile piyasanın (ganyan oranlarının) işlediği olasılık arasındaki farktır. Pozitif edge, modelin o ata piyasadan daha yüksek şans biçtiği ve potansiyel değer gördüğü anlamına gelir. Tahminat, her at için edge değerini hesaplar ve gösterir.
İlgili İçerikler
At yarışı terimleri ve analiz yöntemleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki sayfaları inceleyebilirsiniz.